Introductie in psychosociale arbeidsbelasting (PSA)
Beschikbaarheidsdiensten, tijdsdruk en werken met emotionele nabestaanden kunnen in de uitvaartbranche bronnen van werkstress zijn, ook wel psychosociale arbeidsbelasting genoemd. Omdat medewerkers in de uitvaartbranche dagelijks met de dood en met het verdriet van nabestaanden worden geconfronteerd, is nog een extra factor van belang: emotionele belasting. Verder zijn werkdruk, agressie en pesten vormen van psychosociale arbeidsbelasting.
Wat zijn de risico’s bij psychosociale arbeidsbelasting (PSA)?
De risico’s bij psychosociale arbeidsbelasting (PSA) zijn per proces beschreven:
Emotionele belasting – overbrenging
Het risico is dat medewerkers met sombere, neerslachtige gedachten blijven rondlopen in plaats van een gesprek aan te gaan met collega’s of de leidinggevende.
Hier ligt een belangrijke taak voor de leidinggevende, door:
- Gelegenheid te bieden om het hart te luchten als een medewerker het zwaar heeft;
- Regelmatig vragen naar hoe het gaat;
- Emotionele belasting bespreken in het teamoverleg;
- Emotionele belasting bespreken in het functioneringsgesprek;
- Bekend maken van andere kanalen om emotionele belasting te bespreken, zoals de bedrijfsmaatschappelijkwerker.
Tips voor de organisatie:
- Train leidinggevenden hoe om te gaan met medewerkers die moeite hebben met de emotionele belasting waaraan ze worden blootgesteld;
- Creëer een veilige werkatmosfeer waarin medewerkers worden aangemoedigd om over emoties te praten;
- Zorg dat ervaringen van medewerkers gedeeld worden.
Emotionele belasting – cremeren en asverwerking
Het risico is dat medewerkers met sombere, neerslachtige gedachten blijven rondlopen in plaats van een gesprek aan te gaan met collega’s of de leidinggevende.
Hier ligt een belangrijke taak voor de leidinggevende, door:
- Gelegenheid te bieden om het hart te luchten als een medewerker het zwaar heeft;
- Regelmatig vragen naar hoe het gaat;
- Emotionele belasting bespreken in het teamoverleg;
- Emotionele belasting bespreken in het functioneringsgesprek;
- Bekend maken van andere kanalen om emotionele belasting te bespreken, zoals de bedrijfsmaatschappelijkwerker.
Tips voor de organisatie:
- Train leidinggevenden hoe om te gaan met medewerkers die moeite hebben met de emotionele belasting waaraan ze worden blootgesteld;
- Creëer een veilige werkatmosfeer waarin medewerkers worden aangemoedigd om over emoties te praten;
Zorg dat ervaringen van medewerkers gedeeld worden.
Emotionele belasting – laatste verzorging
Het risico is dat medewerkers met sombere, neerslachtige gedachten blijven rondlopen in plaats van een gesprek aan te gaan met collega’s of de leidinggevende.
Hier ligt een belangrijke taak voor de leidinggevende, door:
- Gelegenheid te bieden om het hart te luchten als een medewerker het zwaar heeft;
- Regelmatig vragen naar hoe het gaat;
- Emotionele belasting bespreken in het teamoverleg;
- Emotionele belasting bespreken in het functioneringsgesprek;
- Bekend maken van andere kanalen om emotionele belasting te bespreken, zoals de bedrijfsmaatschappelijkwerker.
Tips voor de organisatie:
- Train leidinggevenden hoe om te gaan met medewerkers die moeite hebben met de emotionele belasting waaraan ze worden blootgesteld;
- Creëer een veilige werkatmosfeer waarin medewerkers worden aangemoedigd om over emoties te praten;
- Zorg dat ervaringen van medewerkers gedeeld worden.
Emotionele belasting – huisbezoek
Het risico is dat medewerkers met sombere, neerslachtige gedachten blijven rondlopen in plaats van een gesprek aan te gaan met collega’s of de leidinggevende.
Hier ligt een belangrijke taak voor de leidinggevende, door:
- Gelegenheid te bieden om het hart te luchten als een medewerker het zwaar heeft;
- Regelmatig vragen naar hoe het gaat;
- Emotionele belasting bespreken in het teamoverleg;
- Emotionele belasting bespreken in het functioneringsgesprek;
- Bekend maken van andere kanalen om emotionele belasting te bespreken, zoals de bedrijfsmaatschappelijkwerker.
Tips voor de organisatie:
- Train leidinggevenden hoe om te gaan met medewerkers die moeite hebben met de emotionele belasting waaraan ze worden blootgesteld;
- Creëer een veilige werkatmosfeer waarin medewerkers worden aangemoedigd om over emoties te praten;
Zorg dat ervaringen van medewerkers gedeeld worden.
Werkdruk – beeldschermwerk
Hoge werkdruk kent risico’s, zoals:
- Verlies aan werkplezier, betrokkenheid en motivatie;
- Verlies aan creativiteit en flexibiliteit;
- Onvrede over de geleverde kwaliteit;
- Toename van fouten;
- Ergernissen, irritaties en een vervelende sfeer in het team;
- Veel overwerk en daardoor mogelijk conflicten met het ‘thuisfront’;
- Vermoeidheid, moedeloosheid;
- Stressklachten.
Een medewerkersonderzoek kan te hoge werkdruk aan het licht brengen.
Vragen over werkdruk voor een medewerkersonderzoek:
| Onderwerp | Vragen |
| Taakeisen | Hebt u genoeg tijd om uw werk goed te doen? |
| Regelmogelijkheden | Kunt u uw werk op enigerlei wijze zelf indelen? Wordt u betrokken bij besluitvorming over zaken die belangrijk zijn voor uw werk? Zijn er regelmatig overleggen waarin het werk wordt besproken? |
| Werkrelaties | Kunt u bij uw leidinggevende terecht voor feedback en advies? Hoe is de relatie met collega’s? Werkt u veel alleen? |
| Werktijden | Maakt u lange werkdagen? Moet u vaak overwerken? |
| Informatievoorziening | Zijn uw taken over het algemeen duidelijk voor u? Zijn uw taken of rollen soms met elkaar in tegenspraak? Ontvangt u voldoende informatie om uw werk goed te kunnen doen? Krijgt u feedback op uw prestaties? |
| Privé | Bent u thuis ook nog bezig met werkzaamheden (denk bijvoorbeeld aan het beantwoorden van mails of appjes)? Piekert u regelmatig over uw werk? |
Instrumenten om werkdruk te verlagen:
- Werkdrukrisico’s bespreekbaar maken (agendapunt werkoverleg en functioneringsgesprekken);
- Slimmer organiseren van het werk (analyse van het werkproces op verstoringen en vertragingen);
- Verbeteren informatievoorziening en communicatie (in werkoverleg, functioneringsgesprekken en regelmatige bilaterale overleggen tussen leidinggevende en werknemers);
Professionalisering van leidinggevenden (gericht op de aansturing van medewerkers).
Emotionele belasting – horeca
Het risico is dat medewerkers met sombere, neerslachtige gedachten blijven rondlopen in plaats van een gesprek aan te gaan met collega’s of de leidinggevende.
Hier ligt een belangrijke taak voor de leidinggevende, door:
- Gelegenheid te bieden om het hart te luchten als een medewerker het zwaar heeft;
- Regelmatig vragen naar hoe het gaat;
- Emotionele belasting bespreken in het teamoverleg;
- Emotionele belasting bespreken in het functioneringsgesprek;
- Bekend maken van andere kanalen om emotionele belasting te bespreken, zoals de bedrijfsmaatschappelijkwerker.
Tips voor de organisatie:
- Train leidinggevenden hoe om te gaan met medewerkers die moeite hebben met de emotionele belasting waaraan ze worden blootgesteld;
- Creëer een veilige werkatmosfeer waarin medewerkers worden aangemoedigd om over emoties te praten;
- Zorg dat ervaringen van medewerkers gedeeld worden.
(Ook agressie en werkdruk.)
Werkdruk – horeca
Hoge werkdruk kent risico’s, zoals:
- Verlies aan werkplezier, betrokkenheid en motivatie;
- Verlies aan creativiteit en flexibiliteit;
- Onvrede over de geleverde kwaliteit;
- Toename van fouten;
- Ergernissen, irritaties en een vervelende sfeer in het team;
- Veel overwerk en daardoor mogelijk conflicten met het ‘thuisfront’;
- Vermoeidheid, moedeloosheid;
- Stressklachten.
Een medewerkersonderzoek kan te hoge werkdruk aan het licht brengen.
Instrumenten om werkdruk te verlagen:
- Werkdrukrisico’s bespreekbaar maken (agendapunt werkoverleg en functioneringsgesprekken);
- Slimmer organiseren van het werk (analyse van het werkproces op verstoringen en vertragingen);
- Verbeteren informatievoorziening en communicatie (in werkoverleg, functioneringsgesprekken en regelmatige bilaterale overleggen tussen leidinggevende en werknemers);
- Professionalisering van leidinggevenden (gericht op de aansturing van medewerkers).
Agressie, geweld, pesten – horeca
Een manier om agressie, geweld en pesten in kaart te brengen is een medewerkersonderzoek.
Vragen:
- Hebt u wel eens te maken met verbaal geweld (bijvoorbeeld schelden en beledigen) door leidinggevenden of collega’s?
- Hebt u wel eens te maken met verbaal geweld (bijvoorbeeld schelden en beledigen) door nabestaanden?
- Hebt u wel eens te maken met bedreiging of intimidatie door leidinggevenden of collega’s?
- Hebt u wel eens te maken met bedreiging of intimidatie door nabestaanden?
- Hebt u wel eens te maken met fysiek geweld (bijvoorbeeld schoppen, slaan) door leidinggevenden of collega’s?
- Hebt u wel eens te maken met fysiek geweld (bijvoorbeeld schoppen, slaan) door nabestaanden?
- Wordt u wel eens gepest door collega’s en leidinggevenden?
Acties bij een incident:
- De leidinggevende schakelt direct na het incident eventueel medische hulp in;
- De werknemer wordt opgevangen;
- Het incident wordt gemeld en in overleg met de werknemer(s) wordt aangifte gedaan;
- Nazorg wordt geregeld;
- Het is raadzaam een protocol op te stellen hoe de organisatie met agressie omgaat.
Meer weten
Wilt u meer weten over psychosociale arbeidsbelasting (PSA), klik hier voor hoofdstuk 2.4 uit de arbocatalogus.